« palingen en homo's | Main | In Memoriam Ric Cadell (1949-2003) »

09 april 2008

kopieerinrichting 'De Kameel', meeuwenplein 39

Het manuscript van het vroegst bekende werk van Gerard Reve, de dichtbundel '10 Versjes van Gerard Cornelis van het Reve aan Christina Amende', wordt heden te koop aangeboden door antiquariaat Aioloz te Leiden. Er was al eens een heruitgave van de gedichten, waarover ik ver terug in de vorige eeuw onderstaand stuk schreef. Reve leefde toen nog, al wist hij dat zelf niet meer.

Hoe zou ú zich voelen als de gedichten die u schreef toen u zestien was (ontkennen heeft geen zin - poëzie & onanie, iedereen deed het, niemand geeft het toe) veertig of vijftig jaar later ineens in een bundeltje verschenen? Tamelijk gegeneerd, mag ik hopen.
U heeft dan tenminste nog de geruststelling dat vrijwel niemand uw rijmend puberverdriet zou kopen, maar iemand als Gerard Reve moet er ernstig rekening mee houden dat er duizenden mensen zijn die zijn onvolwassen melancholie en jeugdige hoogdravendheid graag willen aanschaffen. Er zijn nu eenmaal mensen die alles van Reve willen bezitten. Zo ken ik de eigenaar van een antiquariaat in Leiden, een vriendelijke, rustige en zeer belezen man, die niettemin zonder aarzeling forse bedragen zou bieden voor een originele drol van de Grote Volksschrijver, míts er een door de Volksschrijver ondertekend certificaat bij zat dat de drol authentiek verklaarde.
Zo ver gaat mijn liefde voor Reve niet. Een slecht gedicht blijft een slecht gedicht, ook al komt het van de Hand Van De Meester.

Melancholieke scholier

Des morgens gaan we naar de school
En 's middags weer naar huis;
De volgende ochtend weer naar school,
En 's middags weer naar huis.

Zo wentelen de uren van de dagen
Waarin een mensenkind verdwijnt,
Kijk! Een mus daalt op de tuimelramen
Maar hoort den leraar brallen en verdwijnt.

Ik voel mij hopeloos verlaten,
En in de schemerige straten
Schommelt de sneeuw omlaag

'Schommelt de sneeuw omlaag', hm, nou, vooruit, aardig beeld voor een jongen van zestien, maar verder? Het is bijna gênant hoe onbijzonder zo'n gedicht is. En het kan nog erger:

Minuten - geluk

Ik zit, m'n benen bungelend, op de waterkant,
En in een bootje hoor ik ginds een tango spelen;
Verdomd! Ik wist niet, dat er in dit land
Nog zoveel aards geluk viel weg te stelen.

De rest van de gedichten in Terugkeer is van hetzelfde niveau. De bundel is een heruitgave van het officiele debuut van Reve, waarvan de eerste 'druk' in 1933 in eigen beheer werd vervaardigd, in een oplage van 50 exemplaren, bij Copieerinrichting 'De Kameel', Meeuwenplein 39 in Amsterdam-Noord. (Het is onzinnig om te vermelden, en voor Reve-kenners oude koek, maar ik vind zulke informatie juist weer wél uitermate poëtisch.) Ook voor Reve-vorsers is er weinig te beleven aan deze gedichten. Wat valt er uit te leren, behalve dat de jonge Gerard het nog best moeilijk had in die jaren? Weinig.
Gelukkig worden de gedichten voorafgegaan door een uitstekende, zeer informatieve inleiding van Tom Rooduijn. Echte Reve-exegeten zullen het allemaal al weten, maar voor wie niet direct een groot verlangen heeft om ooit een Teennagel van de Grote Meester te bezitten is het toch aardig om te lezen dat de eerste aan wie Reve een keuze uit zijn gedichten overhandigde, een meisje was dat drie klassen lager op het Vossius Gymnasium zat: Stien Amende. Het klinkt als een smeekbede. De poëzie druipt ervan af. Stien Amende. God ontferm U.

De bundel Terugkeer was nog geen jaar oud was toen Reve zich van een brug in het water stortte. 'Maar ik was vergeten dat ik kon zwemmen,' verzuchtte de auteur later.
Laten we ons maar gelukkig prijzen dat Reve had leren zwemmen vóór hij leerde schrijven. Het zou erg onrechtvaardig zijn geweest als hij niet was toegekomen aan het schrijven van de gedichten uit Nader tot U. Zou er dan toch een God zijn, denkt u?

jaeggi om 09 april 2008 09:52