« oktober 2007 | Main | december 2007 »

29 november 2007

de waarde van slechte seks

Weinig dingen zijn zo intiem als het schrijven van seks. De mengeling van geilheid en schaamte waarmee dat gepaard gaat is... is... Ik kan het alleen maar vergelijken met betrapt worden in de jacuzzi van het Amstel Hotel door de camera's van Shownieuws, in het gezelschap van drie zeventigjarige vrouwen in Ajax-strings, een drachtige geit en de geitenhoeder.
Pet af, dus, voor schrijvers die proberen er literair wat van te maken in bed. Dat ze daarbij af en toe gierend uit de bocht vliegen neemt niet weg dat het altijd de moeite waard is, seks goed op papier proberen te krijgen. Dat er vervolgens door een jury zonder genade naar gekeken wordt is ook goed voor het literaire seksleven: als niemand je vertelt wat je fout doet komt er nooit iemand klaar.

Ik feliciteer Norman Mailer met zijn posthume prijs, en dat bedoel ik niet ironisch, maar met het grootste respect.


Posted by jaeggi at 09:30 am

27 november 2007

schoenen

Onze groenteboer is ermee begonnen. Geen aardige man. Eerlijk gezegd een nare, hooghartige man, maar hij had een kwijnende winkel, dus hing op een winterochtend, een jaar of vijf geleden een plakkaat in zijn winkel dat de kinderen uit de buurt hun schoentje mochten komen zetten. Wij zien nog de blikken van ons kroost toen zij hun laarsjes op kwamen halen en ze gevuld bleken met een pond zuurkool en een zak soepgroenten.
De groenteboer is inmiddels failliet, maar onze kinderen hebben er dezer weken een dagtaak aan hun schoenen uit te zetten bij de diverse winkels in de buurt, bij te houden wanneer ze die weer kunnen ophalen, en bij welke winkelier eerst een kleurplaat moet worden ingeleverd voor kan worden overgegaan tot overhandiging van het strooigoed. Het werd zo ingewikkeld dat we dit jaar de boel maar even voor ze in een spreadsheetje gezet hebben: woensdag Albert Heijn, donderdag Super de Boer, donderdagavond de Kaasreus en a.s. zaterdag werkt Sint de elektrawinkel en de afhaalchinees af. En wij gaan op zomerslippers naar het werk want we hebben geen passend paar schoenen meer over.

Posted by jaeggi at 11:41 pm

even een citaat om de stemming erin te brengen

'We weten nog geen miljoenste procent van wat dan ook.'

Thomas Alva Edison

Posted by jaeggi at 10:10 pm

26 november 2007

tegen het knagen

December nadert, en dat betekent in de harten der mensen een onbehagen: heb ik het allemaal wel goed gedaan, afgelopen jaar? Had ik niet meer moeten uitgeven aan liefdadigheid, en minder aan biefstuk van onduidelijke afkomst?
December nadert, en talloze goede doelen en liefdadigheidsorganisaties wrijven zich handenwrijvend in de handen: waar schuldgevoel tiert valt altijd wat te halen. We kennen het mechanisme zo onderhand wel. Waar je de rest van het jaar schouderophalend of hoofdafwendend langs de ellende in verre landen laveert en intussen een knagend schuldgevoel opbouwt, daar probeer je in december met een paar gulle gebaren van dat knagen af te komen om plaats te maken voor de kerstgans.
In die lawine van liefdadigheid van de komende weken is het dus moeilijk zoeken naar een doel dat de moeite waard is en meer betekent dan een paar cijfers invullen op een girootje. Maar er moet iets gebeuren, al was het maar omdat we anders met vijf kilo kerstgans blijven zitten. Daarom ben ik zo vrij te wijzen op een initiatief van het PEN centrum Nederland. Het PEN-centrum steunt schrijvers die opkwamen voor de vrijheid van meningsuiting in hun land, en dat moesten bekopen met arrestatie. Sommigen van hen zitten al jaren vast. Het ergste van een jarenlang verblijf in de gevangenis is het idee dat iedereen je vergeten is. Het is in bepaald opzicht de ergste marteling die je je voor kunt stellen.

De dichter, taalkundige en uitgever Jack Mapanje uit Malawi, die bijna vier jaar gevangen heeft gezeten vanwege zijn uitingen in woord en geschrift, getuigde op het PEN-congres deze zomer in Dakar van de steun die hij had gekregen van PEN-leden. Hij vertelde dat hij een keer rond de jaarwisseling een ansichtkaart uit Den Haag had ontvangen met daarop 'Groetjes uit Holland' - een boodschap waarvan hij niets begreep (ik moet erg lachen als ik me daarbij voorstel dat op de voorkant van die kaart een paar Alkmaarse kaasmeisjes stonden – of ‘Haarlem bij nacht’).
Veel belangrijker was dat Mapanje zich gesteund wist door die kaart: ''Someone cared about me''. Na vrijlating zocht en vond hij de afzender om die te bedanken.

Als u zich ook maar enigzins kunt voorstellen hoe het is om jaren in opsluiting door te brengen zonder een levensteken van buitenaf, dan kunt u eigenlijk niet anders doen dan uit onderstaande lijst een paar adressen te selecteren van langzittende gevangenen en hen een bemoedigend kaartje te sturen. In sommige gevallen (als er geen postadres bekend is, zie onder) kunt u het proberen via e-mail.
Het kost zo goed als niks. Op de markt zag ik al een set kaarten van besneeuwde Alpendorpen voor één euro. Een mapje met 5 priority-postzegels voor buiten Europa (anders is het alweer februari voor de kaarten aankomen) kost € 4,45. U kunt schrijven wat u wilt. Het enige waar de PEN voor waarschuwt: vermijd teksten en symbolen die religieus en politiek getint zijn (zie de guidelines onderaan deze lijst). Dus als u toch van plan was dit jaar weer eens wat kaarten te sturen aan familie en vrienden: stuur er ook een paar aan gevangen schrijvers. En als u niet wilt dat zo’n kerel na zijn vrijlating ineens bij u op de stoep staat om u te bedanken, dan laat u gewoon het retouradres weg.

Kerstkaarten voor gevangen schrijvers
Adreslijst November 2007 klik hieronder

Kerstkaarten voor gevangen schrijvers
Adreslijst November 2007

CHINA
GAO Qinrong
: Jinzhong Prison, 030900 Qi County, Shanxi
Province, PR China
HADA: No 4 Prison, Chi Feng (Ulaan-Hada) City, Inner
Mongolia, PR China
HUANG Jinqiu: Pukou Prison, Nanjing City, Jiangsu
Province, P.R.China.
SHI Tao : Deshan Prison, Postbox: 56-4, 415001 Changde City, Hunan Province.
TAO Haidong: Changji Prison, Changji City 831100,
Xinjiang Uighur Autonomous Region, P.R. China.
Tohti TUNYAZ: Xinjiang Uighur Autonomous Region
Prison No3, Urumqi, Xinjiang Autonomous Region, P.R. China
Xu Zerong: Xichun Prison, Guangzhou City,
P.R.China.
Nurehamet YASIN: Urumchi No.1 Prison, Urumchi,
Xinjiang Autonomous Region, P.R.China.
ZHAO Changqing:Weinan Prison, Letian Street 118,
714000 Weinan City, Shaanxi Province, P.R.China.
ZHENG Yichun: Jinzhou Prison, Nanshan Road 86, Taihe District, 121013 Jinzhou City, Liaoning Province, P.R.China.
Dawa GYALTSEN: Tibet Autonomous Region Prison
(formerly Drapchi Prison), Lhasa, Tibet Autonomous Region,
P.R. China.

TIBET
Ven Ngawang Phulchung, Dawa Gyaltsen: Beide vastgehouden in Tibet Autonomous Region Prison (formerly Drapchi Prison),
Lhasa, Tibet Autonomous Region, PR China.
Dolma Kyab (gevangen vanwege zijn geschriften over de Tibetaanse cultuur) : Xi'ning Prison, Qinghai Province, P.R.China

CUBA
Pedro ARGÜLLES Morán
: Sra. Yolanda Vera Nerey (echtgenote)
Simón Reyes #69 Interior, e/t Chicho Valdéz y Joaquín de Agüero, Ciego de Avila, Cuba
Víctor Rolando ARROYO Carmona: Sra. Elsa González Padrón (echtgenote) Calle C #14 Altos, e/t Antonio Tarafas y Primera, Rpto
Jacinto, Pinar del Río, Cuba
Mijail BÁRZAGA Lugo: Sra. Belkis Bárzaga Lugo (zuster)
Calle 17 #213 e/ 6 y 8, Reparto Ampliación de San Matías, Municipio San Miguel del Padrón, Habana, Cuba
Adolfo FERNÁNDEZ Saínz Sra. Julia Núñez Pacheco (echtgenote) Calle Belascoaín No. 465, Apt. 19, 6to. Piso, e/ Zanja y Salud,
Municipio Centro Habana, Ciudad de La Habana, Cuba
Miguel GALVÁB Gutiérrez: Sra. Hermana Teresa Galván Gutiérrez (zuster) Calle 52 #9914 e/ 99 y 103, Güines, Provincia Habana, Cuba
Julio César GÁLVEZ Rodríguez: Sra. Beatriz Pedroso León (echtgenote) Francos # 10 Apto. 53, 4to Piso e/ Estrella y Carlos III, Centro, Habana, Cuba
José Luis GARCIA Paneque: Sra. Yamilé Llanez Labrada (echtgenote), Emilio González No. 63 e/ Eliades Avila y José Licea,
Reparto Aguilera, Municipio Las Tunas, Cuba
Ricardo Severino GONZÁLEZ Alfonso: Sra. Alida Viso Bello (echtgenote), Calle 11 # 78 Apto. 2, e/ E y Font, Lawton, Habana, Cuba
Lester Luis GONZÁLES Pentón: Sra. Yanet Ocaña Catro (echtgenote), Calle Estrada Pama, Bloque 7, Apto. 1, e/t Virtudes y Amparo, Repto América Latina, Santa Clara, Villa Clara, Cuba
Alejandro GONZÁLES Raga: Sra. Bertha Maria Bueno (echtgenote), Palomino #50 e/ 7 y 8 Rpto Amalia Simoni, Camagüey, Cuba
Iván HERNANDEZ Carrillo: Familia Hernandez Carrillo,
Calle Mesa No. 32 e/ San Jose y Concha, Colón, Matanzas, Cuba
Normando HERNÁNDEZ González (veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf wegens ‘subversion’): Sra. Yarai Amparo Reyes Marín (echtgenote), Calle Buena Esperanza #18, e/ H y Luz, Reparto Piñerúa, Vertientes, Camagüey, Cuba
Juan Carlos HERRERA Costa: Sra. Ileana Danger Hardy (echtgenote), Calle 3 Oeste #1105 e/ Ramón Pintó y B. Varona,
Guantánamo, Cuba
José Ubaldo IZQUIERIDO: Sra. Yamilka Morejón Morfa (echtgenote), Ave. 83 No. 3006 e/ 30 y 32, Batey Cruz, Güines, La Habana,
Cuba
José Miguel MARTÍNEZ Hernández: Sra. Sofía del Carmen García Miranda (echtgenote)/ Sra. Amada Enelia Hernández Ravelo (moeder), Calle 28 # 2719 e/ 27 y 29, Quivicán, Provincia Habana,
Cuba
Héctor Fernando MASEDAGutiérrez: Sra. Laura Inés Pollán Toledo (echtgenote), Neptuno 963 Bajos, e/ Aramburu y Hospital, Centro Habana, Cuba
Pablo PACHECO Ávila: Sra. Oleyvys García Echemendía (echtgenote), Pasaje D #205 A, entre 4ta y 5ta, Reparto 9 de Abril, Ciego de Avila, Cuba
Omar PERNET Hernández: Sra. Mirta Pernet Herandez (zuster), Calle 2da. Oeste No. 124-A, e/ 5 y 6 Sur, Placetas, Villa Clara, Cuba
Fabio PRIETO Llorente: Sra. Miranta Llorente Torres (moeder)/ Srta. Clara Lourdes Prieto Llorente (zuster), Calle 47 #2811, Apto 6 e/t 28 y 30, Nueva Gerona, Isla de Pinos, Cuba
Alfredo PULIDO López Sra. Rebeca Antonia Rodríguez Sauto (echtgenote), Palomino #445 e/ Linea y 1ra., Reparto La Mascota,
Camagüey, Cuba
José Gabriel RAMÓN Castillo: Sra. Blanca Rosa Exchevarría (echtgenote), Calle Paralejo #311, e/t Trinidad y Habana, Santiago de Cuba, Cuba
Blás Giraldo REYES Rodríguez: Sra. Isel de las Mercedes Acosta Obregón (echtgenote), Calle 26 de Julio No. 30 e/ 3ra. del Oeste y Ferrocarril, Reparto Colón, Santi Spiritus, Cuba

EGYPTE
Kareem AMER
:
Borg El-Arab Prison
High Security Ward
Molahazat Al-Makhsous
Cell #10
Prisoner Abdul Kareem Nabil Suleiman
The Arab Republic of Egypt
NB Dit adres moet in het Arabisch geschreven worden. De brief of kaart kan in het Engels worden geschreven.

IRAN
Hossein GHAZIYAN
: Evin Prison, Tehran, Iran
Alireza JABARI: 48 Sarve avenue, Darakeh avenue,
University of Shahid Beheshti Square, Tajrish, Tehran, Iran.
Siamak POURZAND: Evin Prison, Tehran, Iran.

SAOEDI ARABIË
Wajeha Al-HUWAIDER
(v): salamhatim2002@yahoo.com
(zij wordt voortdurend bedreigd vanwege haar campagnes voor vrouwenrechten)

SYRIË
(zo mogelijk in het Frans)
Aref DALILA: Adra Prison, Damascus, Syria.
Haytham QUTAYSH: Sednaya Prison, Damascus, Syria.

TUNISIA
(zo mogelijk in het Frans)
Mohammed ABBOU: Mme. Samia Abbou (echtgenote), 3 rue 10240, El Ouardia 1, Tunisia

TURKIJE
Hrant Dink, in januari vermoorde Turks-Armeense journalist/uitgever, wiens dood de hele wereld schokte. Zijn zoon Arat werd in oktober veroordeeld. Kaarten naar:
Rakel DINK, Arat DINK, (echtgenote en zoon van Hrant Dink) & staff at Agos magazine: Agos Gazetesi, Halaskargazi Caddesi, Sebat Apartman No: 192 Kat 1, Osmanbay, Istanbul, Turkey
Ragip ZARAGOLU: szarakolu@yahoo.com
Belge Yay, Divanyolu Cad. 15/1, Sultanahmet, Istanbul, Turkey

VIETNAM
(Voor vertaling kunt u contact opnemen met Nguyên Hoáng Bao Viêt bij Suisse Romand PEN: lnquyen@infomaniak.ch)
Trân Khai Thanh Thuy: Trai Giam B14, Xa Thanh Liêt, Huyên Thanh Tri, Hà Nôi, Viêt Nam
Thuisadres (hier kunt u ook brieven en kaarten heen sturen:
Trân Khai Thanh Thuy
Tô 12
Phuong Duc Giang
Quân Long Biên
Hà Nôi
Viêt Nam
Vu Lam Te (Vu Dinh Thuy):Labour Camp No 5, Thanh
Cam, Thanh Hoa Province, Vietnam

PEN GUIDELINES
The prisoners below represent a variety of religious faiths. Therefore it is not advised that you send cards with overtly religious symbolism to any of the prisoners as this may cause problems. Please send general greetings or tourist cards from your own town, avoiding any reference to Christmas or other religious festivals . Email addresses are given where we have no postal address. For details of the individuals’ imprisonment, klik hier. Give a return address should the prisoner be able to reply
If you get a reply from the prisoner, please copy to: Sara Whyatt, Writers in Prison Committee, International PEN, Brownlow House, 50/51 High Holborn, London WC1V 6ER, United Kingdom Tel: + 44 (0) 20 74050338 Fax: + 44 (0) 20 74060339 email: wipc@internationalpen.org.uk


Posted by jaeggi at 09:49 am

23 november 2007

thank God it's Friday

Verreweg de meeste mensen denken dat de wereld binnen afzienbare tijd ten onder zal gaan aan de uitstoot van broeikasgassen. Anderen gokken erop dat een kernoorlog, terrorisme of het opraken van de fossiele brandstoffen de wereld binnen nu en honderd jaar fataal zullen worden. Zelden hoor je iemand beweren dat we, om de wereld te redden, wat minder zouden moeten vergaderen.
De laatste vergadering van mijn leven was negentien jaar geleden, het was een ingelaste spoedvergadering over de hoognodige aanpassingen op het Aangifteformulier Slachtkuikens en Vleesvarkens. Er was speciaal iemand uit Groningen gekomen die als enige in Nederland alles afwist van de mestboekhouding voor Nederlandse boeren (die "mestboekhouding" was een labyrinth waar nog nooit iemand levend uitgekomen was).
De expert, die Harmen Harmsma heette, kreeg aan het begin van de vergadering het woord en hield dat vijf uur lang klemvast. We lunchten met broodjes en karnemelk. Harmen Harmsma bleek uitleg te kunnen geven over de methaanuitstoot van slachtvarkens met een mond voor kaas en kadet. De laatste drie uur van de vergadering moest ik mijzelf in mijn kuit prikken met een plastic lunchvork om niet comateus te raken. Geradbraakt strompelde ik de vergaderzaal uit, nadat we hadden vastgesteld dat de aanpassingen zonder ernstige gevolgen nog een jaar uitgesteld konden worden.
Gelukkig werd ik een halfjaar later ontslagen. De vrouw die was ingehuurd om mij te ontslaan was heel vriendelijk. Het ging slecht met het bedrijf, en ondanks alle bijsturingsvergaderingen moesten ze toch downsizen. Het was de eerste keer dat ik het woord downsizen hoorde. Het klonk als het kleppen van de noodklok met springvloed op komst en alle schepen nog op zee.
Het lag niet aan mij, zei de vrouw. Men vond mij een prettige collega. Het enige probleem was dat niemand precies kon zeggen wat ik eigenlijk deed, binnen het bedrijf.?Ik knikte. Dat was mij ook opgevallen. Ik had het weliswaar voortdurend druk, maar ik kon er maar niet achterkomen met wat. Ik draafde door de gangen met een dikke stapel dossiers onder mijn arm, iedereen in het voorbijgaan een "sorry, nu even niet"-glimlach toewerpend, en verscheen steevast te laat in vergaderingen. Meestal omdat ik onderweg even was gestopt bij een van de luxe bedrijfs-wc's, waar ik mij uitstrekte op de grond en met de dossiers als hoofdkussen een hazenslaapje deed.
De vrouw die mij moest ontslaan vroeg: "Kun je misschien aangeven waar je jezelf over twee jaar ziet?" Ik schudde mijn hoofd. Wat ik dacht zei ik niet: als ik maar niet over twee jaar nog steeds met mijn hoofd op een stapel dossiers in een bedrijfs-wc hoef te liggen. Met één handtekening bevrijdde ze me voor de rest van mijn leven van vergaderingen.
Er wordt al duizenden jaren vergaderd, maar nog nooit is het nut ervan aangetoond. Nooit is gebleken dat onderwerpen die tijdens een vergadering besproken werden er na die vergadering beter voorstonden. Vergaderingen zijn de zwarte gaten van de beschaving, die alles opslokken wat in de buurt komt: energie, levenslust, enthousiasme. Net als voorstellen, besluiten en plannen: in vergaderingen verdwijnen ze spoorloos.
Pas de laatste paar jaar begint men zich te realiseren hoe gevaarlijk vergaderingen zijn. Er verschijnen boeken over "economisch" vergaderen, en over "de kunst van effectief nietsdoen op het werk". Zelfs NRC Handelsblad, lijfblad van de vergadertijgers, heeft een columniste aangesteld om elke maand aan te tonen dat vergaderen geen zin heeft (waarschijnlijk besloten tijdens een redactievergadering). Maar het is met vergaderingen net als met het broeikaseffect: als je het merkt is het al te laat.
Er is hoop, het is niet ondenkbaar dat binnen afzienbare tijd wereldwijd ingezien wordt dat vergaderingen een serieuze bedreiging voor de samenleving zijn. Misschien wordt er zelfs besloten dat alle onnodige vergaderingen zo snel mogelijk verboden moeten worden. Maar voor het nemen van zulke besluiten moet eerst heel veel vergaderd worden.

Posted by jaeggi at 08:54 am

22 november 2007

het kortste gedicht (slot)

Het kortste gedicht in de Nederlandse taal schreef ik ongeveer een jaar geleden, tijdens de voorbereidingen op een workshop ‘Sinterklaasgedichten schrijven’ voor de Sinterklaasavond voor volwassenen in de Amsterdamse stadsschouwburg op 5 december 2006. Aan het einde van de Sinterklaas-sessie eindigde ik met de woorden: ‘Nu U!’.
Het kortste Nederlandse gedicht ooit was geboren.

Nu
U.

Copyright Adriaan Jaeggi (2006), eeuwige roem, van die dingen. Om het gedicht openbaar te maken begon ik...

Om het gedicht openbaar te maken begon ik een paar weken geleden aan de serie Het kortste gedicht op dit weblog, met de bedoeling om na alle goedbedoelde pogingen van collega-dichters triomfantelijk met mijn eigen vondst voor de dag te komen. Al bij de tweede reactie werd mijn hoop op eeuwige roem vooralsnog de bodem ingeslagen. Willem Bongers, de illustere hoofdredacteur van het literair tijdschrift Vooys meldde droogjes dat Joost van den Vondel (1587-1697) me een slordige vierhondervijftig jaar vóór was geweest:

U
Nu.

Dit kortgedicht is wellicht geïnspireerd door de Poetry Slam die Vondel en Jacob Cats ooit gehad zouden hebben na een avondmaaltijd, waarbij Cats de walmende kaars van tafel pakte en per ongeluk gesmolten kaarsvet op de kleren van Vondel knoeide. Hij reageerde met het gedicht

Vet
Smet.

Vondel, niet minder ad rem, verkocht daarop Vadertje Cats een muilpeer, onder het uitspreken van het onvergetelijke:

Ik
Tik.

Enige tijd later verbeterde Vondel zijn eigen record kortgedicht dus met het eerder genoemde liefdesgedicht

U
Nu

Niets ten nadele van de oude meester, maar ik vind dat er op dit gedicht nog wel verbeteringen mogelijk zijn. Als wij aannemen dat het inderdaad een liefdesgedicht betreft kan het volgens mij beter, hartstochtelijker én korter.

U,
U!

Een langere variant is ook mogelijk, nog steeds korter dan die van Joost:

U,
o,
U!

Copyright Adriaan Jaeggi, eeuwige roem, etc.
Helaas was daar toen weer die Willem Bongers, die mailde: ‘Tja, ik vind er toch minder levensgevoel in doorklinken... En de variatie en cumulatie ontbreken zo, het rijm is nu rijk maar minder gelaagd en geslaagd, hoewel de iconiciteit gebleven is. En het doet me denken aan de Universiteit Utrecht. En het ritme wordt zo stokkeriger. Nee, “U/ nu” blijft mijn voorkeur hebben.’
Zou je zo’n kerel niet? Het is dat hij er verstand van heeft, hij studeert er tenslotte voor, maar anders.
Het werd nog erger toen hij een dag later zijn keuze begon te onderbouwen met een regen aan argumenten: ‘”U/ nu” is als sonnet ook veel schoner (volta na de 'n', extra foregrouding van de essentiële laatste 'u'), het is frisser en vitaler, het lijkt eloquenter dan het stotterende “U/ u!” en het omvat ook typografisch zoveel meer (de neergaande lijn van het begin van de eerste u, het verwachtingsvolle van de “n'”die gaat fungeren als hopend subject en, welbeschouwd, een perverse relatie onderhoudt met de Platoons-complementaire “u'” die, zo bezien, een transformatie van het begeerd naar het bezeten lief behelzen, de laatste u als een kreet, als een vervulde u-wens, als een orgastisch opgaande u, want dat is de boodschap van de laatste lijn van de letter “u'” waarmee de lezer het gedicht uit en de wijde wereld ín gebonjourd wordt, u nu is een opgaan in zichzelf, een opgaan voor zichzelf én een opgaan voor de ander ineen, dans hiernaar zo goed als je kunt lezer!’

Intussen had ik meer mails gekregen over het ultra-korte gedicht, onder meer van Samuel Vriezen, met interessante informatie over het genre: ‘het ultrakorte gedicht was in de jaren '60 een handelsmerk van Aram Saroyan, die een heus politiek schandaal veroorzaakte met zijn gedicht

lighght

Korter nog is

eyeye

Ook Ted Berrigan, een veelzijdige en spraakmakende dichter van zijn generatie in NY, schreef (onder invloed van Saroyan) één-woords-gedichten, zoals

surface

en

bent

Deze gedichten worden meestal midden op een verder lege pagina gepubliceerd.’
De vraag die direct bij mij opkwam was of een dichter elk woord op deze manier kan claimen als ‘zijn gedicht’. Ik dacht van niet, maar schreef voor de zekerheid toch snel de volgende drie gedichten:

Blik

Adriaan Jaeggi


Typhoon.


Adriaan Jaeggi


Overdreven.

Adriaan Jaeggi

Het eerste is het sterkst, geloof ik.
Samuel Vriezen maakte mij ook attent op de OULIPO, oftewel Ouvroir de Littérature Potentielle; een ‘Workshop for Potential Literature’. Deze werd in 1960 gesticht door, wie anders, Raymond Queneau , met de bedoeling te onderzoeken wat de effecten waren van het schrijven onder zware, zelfopgelegde regels. Een bekend voorbeeld van een OULIPO-boek is george Perec’s literaire thriler La Disparition, over de verdwijning van de letter 'e'. In het verhaal van ruim 300 pagina's komt die letter geen enkele maal voor - een Nederlandse vertaling ervan bestaat uiteraard niet. Drie jaar later keert hij die krachttoer om in Les Revenentes - daarin is de 'e' de enige gebruikte klinker. (bron: Wikipedia)
Verder zoekend naar het kortste gedicht: de dichter François Le Lionnais heeft binnen de OULIPO het idee van het 'gaan tot de limiet' geintroduceerd. Dit betekent, in het uiterste geval: gedichten van 1
Letter. En natuurlijk het lege gedicht.
Andere mogelijkheden zijn gedichten bestaand uit leestekens:

; -
; :
!!

Adriaan Jaeggi

of gedichten enkel bestaand uit metrum-tekens , zoals Christian Morgenstern's Fisches Nachtgesang (waarvan de uitstekende Nederlandse vertaling overigens te vinden is in Guus Luijters’ net verschenen Grote Dieren Gedichten Boek).
De mogelijkheden voor een nog korter gedicht zijn onuitputtelijk: gedichten bestaand uit letters die niet tot het gewone alfabet behoren, gedichten waarbij leestekens een andere betekenis krijgen (zoals bij die verfoeilijke emoticons :-)(((), en ik herinner me van mijn studie een prachtige serie fonetische symbolen waarmee je een gedicht zou kunnen maken dat alleen gelezen kan worden door een tweede lezer, die de lippen van de eerste lezer leest.
Conclusie: een zoektocht naar het kortste gedicht mondt uit in een eindeloos aantal mogelijkheden, oftewel: van het Niets naar het Al. Met excuses voor deze daverende open deur, maar zo zit het nu eenmaal.
Alle inzenders: dank voor de inspirerende gedichten en reacties. Zonder u was dit niet zo’n verhelderende serie geworden. U, o, U!


Posted by jaeggi at 01:28 pm

21 november 2007

francois

Als je de hele dag al hoofdpijn hebt is het geoorloofd een uurtje eerder de deur uit te gaan. Hoofdpijn maakt de spits dubbel zo erg, en de kans is groot dat de hoofdpijn daardoor morgen dubbel zo erg is. Eigenlijk bewijs je het bedrijf een gunst door eerder weg te gaan – morgen hebben ze er weer profijt van.
De trein is zo goed als leeg, de stilte voor de storm, en ruim voor vijven ben je thuis. Jas aan de kapstok, de deur valt dicht en dan klinkt bovenaan de trap: ‘Wie is daar? Liefje, ben jij dat?’
Je grinnikt. Wie zou het anders zijn? Je zet een dik Frans accent op en roept: ‘Non, c’est moi, Francois!’ Even stilte.
‘O, kom maar snel boven dan.’
Ooit trouwde je haar om haar humor: nu wordt je koppijn er erger van.

Posted by jaeggi at 11:34 pm

19 november 2007

pont

Vlak voor de pont de kade zal raken rolt een bal in het water. Wij kijken toe. De boeggolf van de pont bereikt de bal en duwt hem speels onder. Iets maakt zich los uit de wachtenden. Een vrouw, gedrongen, met dikke benen. Ze laat zich van de kade zakken en hengelt met één been naar de bal. Bijna onmerkbaar schuifelen de wachtenden iets dichterbij. Je maakt niet elke dag mee dat iemand geplet wordt. Het is een verhaal waar je zeker een jaar mee toekunt op kantoor.
Met een onverwacht handige beweging lepelt de vrouw de bal op de kade, en met een ruk en een sprong is ze in veiligheid. De menigte zucht, van teleurstelling of opluchting. Een meisje met armzalige vlechtjes rent naar voren en omarmt de bal. De vrouw (ze heeft al die tijd een stompje shag in haar mondhoek hangen, zie ik nu) deelt een achteloze oorvijg uit.
Dan raakt de pont de kade.

Posted by jaeggi at 11:33 am

16 november 2007

het kortste gedicht (17)

Een hele mooie:

A piece

One and
one, two,
three.

Robert Creeley

(En hier is Creeley live te beluisteren - met een vertaling van goeie ouwe Aad Nuis.)


Posted by jaeggi at 10:05 am

15 november 2007

superstorm

In de rij bij de supermarkt ging het over niets anders dan de naderende superstorm.
‘Dit weekend! Windstoten van 145 tot 175 km per uur,’ zei een oude man met wangen vol gesprongen adertjes hitsig. ‘Groter dan de storm van 1987. En die van 1703!’ Zijn ogen bliksemden. Wij in de rij maakten het soort geluid dat kinderen maken bij een enge film: opwinding die zich naar buiten perst. Er is al zo weinig opwindends momenteel. Alle BN-ers druk bezig met goede doelen, het landsbestuur onzichtbaar (beter gezegd: doorzichtig), PSV zo goed als uitgeschakeld in de Champions League: geen wonder dat het verlangen naar een gebeurtenis van epische proporties bezit van ons nam. We hopen dat hij komt, die storm, dat hij een paar lelijke gebouwen meesleurt en dat er één heroïsche dode valt, die ondanks waarschuwingen van omstanders terug het huis in ging om de laatste uit een nest pasgeboren Siamezen te redden en toen met huis en al de Noordzee in werd geblazen

Posted by jaeggi at 10:06 am

13 november 2007

hetzelfde schuitje

Onderweg naar de carpoolplek passeren we een openstaande voordeur. Wij zijn van het soort dat beleefd wegkijkt bij ongelukken en mensen die op straat staan te huilen, maar de stem die uit de gang klinkt is zo dwingend dat we wel moeten kijken. Een man in donkerblauw pak spreekt een donkere vrouw toe. De vrouw houdt een stofzuigerslang voor haar borst. Haar gezicht heeft geen uitdrukking.
‘Postief denken, Fatimah,’ zegt de man. ‘Je weet toch wat dat is, positief denken?’
De vrouw houdt haar ogen gevestigd op de kop van de stofzuiger. Dan knikt ze, nauwelijks merkbaar.
‘Goed zo!’ zegt de man. ‘Willen is kunnen en kunnen is doen. Onthou dat. De kortste weg naar het doel begint bij de eerste stap. In jouw geval dus bij de wc op de eerste verdieping.’
De man stapt naar buiten. We wenden onze ogen af, en horen zijn laatste woorden: ‘We zitten allemaal in hetzelfde schuitje, Fatimah.'


Posted by jaeggi at 09:58 am

12 november 2007

het kortste gedicht (16)

Ik
voed
me
best
goed.


Philip Crippen

Posted by jaeggi at 12:00 pm

het kortste gedicht (15)

Een kort gedicht uit een bundel concrete Duitse poëzie. Waarschijnlijk voorgepubliceerd op de muur van een Berlijns kraakpand in de Vietnam-tijd.

SAU
AUS
USA

Hansjorg Mayer (met dank aan Leo Hermens)

Dit zijn zo'n beetje de laatste kortgedichten van deze serie. Later deze week een afsluitend overzicht en de bekendmaking van het kortste Nederlandse gedicht, dat ik waarschijnlijk zelf geschreven heb (en toch weer niet).


Posted by jaeggi at 11:00 am

het kortste gedicht (14)


OVERLEVINGSINSTINCT

Jak
Hals

Pietersz van Calumburgh

Posted by jaeggi at 10:58 am

09 november 2007

het kortste gedicht (12)

Het kon niet uitblijven: als er over korte gedichten gepraat wordt komen op zeker moment onvermijdelijk de haiku-makers om de hoek kijken. Of zoals de legendarische oud-redacteur Hans Quené altijd zei, als er op de redactie van Propria Cures weer een binnnenkwam: 'Ha, een haaikut.'

kapotte paraplu
in de bak:
gebroken flamingo

Fleur den Ouden


Of het aantal lettergrepen klopt - dat is belangrijk bij haiku's - mag u zelf natellen.


Posted by jaeggi at 01:52 pm

geen woorden maar daden

Zo is het dus echt gegaan, afgelopen maandag. Petje af voor Grunberg en A.F.Th. Ook een leuke bijrol voor Joost Zwagermann.

Posted by jaeggi at 10:02 am

het kortste gedicht (11)


(sorry)

Werner Spaland


(nieuwe kortste gedichten kunnen nog steeds naar korter@jaeggi.nl)

Posted by jaeggi at 09:51 am

08 november 2007

vies volk in het buurtcomité

Sommige dichters zien het als hun taak om niet aflatend de staat van hun eigen gevoelsleven te peilen (de meerderheid) en andere dichters hebben het op zich genomen om, bundel na bundel, onze beschaving de maat te nemen. Beide soorten poëzie dragen hun eigen mislukking in zich: de eerste soort ontaardt maar al te vaak in niet altijd even indringende beschouwingen van de eigen navel, de ander komt de dichter vaak op een soort poëtische hernia te staan, omdat men zich makkelijk vertilt aan een onderwerp als eh… alles.
Is het mogelijk de geschiedenis van laten we zeggen de afgelopen 60 jaar in één bundel gedichten te omvatten? Leonard Nolens heeft een manmoedige poging gedaan:

Onze kleermaker zit zonder stof.
Wij trekken ons uniform van vlees
Over andermans botten om onszelf te zien.
Wij nemen elkaar de maat
Met de mateloze centimeter van Gods afwezigheid.

Onze doorgeleerde mond is een vergissing
Of een gissing, en ons axioma luidt:
Wij weten niets. Wij weten niets.
Dat leren wij de kinderen op school.

Dit zijn de laatste regels van de eerste afdeling van de bundel Bres, Nolens’ magnum opus, als ik het zo mag noemen. Een oneerbiediger typering zou zijn: een verzameling van eerder werk, maar daarmee zou ik het boek tekort doen. De vijf afdelingen van Bres bevatten weliswaar gedichten die voor het merendeel al in eerdere bundels verschenen (Nolens publiceerde sinds zijn debuut in 1966 het niet misselijke aantal van 20 bundels), maar het verschil met een ‘gewone’ bloemlezing is dat deze gedichten erop geschreven zijn om ooit samen een eenheid te vormen.
Terug naar de regels van het gedicht. Het is het heldere en tegelijk furieuze einde van de eerste cyclus: Vlees in uniform is volautomatisch. Zoals die titel al aangeeft gaat het veel over de oorlog, maar ook over de generaties voor ons en na ons die het niet beter deden/doen, over de angst voor het vreemde, over de staat van onderhoud van de beschaving (ik moest halverwege de bundel erg denken aan Mahatma Ghandi die op de vraag ‘Wat vindt u van de westerse beschaving?’, gevat antwoordde: ‘Dat lijkt me een uitstekend idee’), kortom: over de onbegrijpelijkheid en grootsheid van het leven. Dit alles in gedichten vol scherpe, bittere vondsten: De zwaksten schommelen biddend/ en vloekend hun vlees naar de maan./ De macho’s gaan slapen in kranten/ Vol borsten en billen en smeren de trommel/ Van hun revolver in met sperma.
Geweld, porno, onrechtvaardigheid: wat Nolens hier omroert zijn niet de dingen waar we ons graag op laten voorstaan. Ook in het vervolg van de bundel blijft hij genadeloos kritisch, en spaart hij vooral zichzelf en zijn generatiegenoten niet, ten prooi aan onmacht en onverschilligheid. Want na een revolutionair angehauchte jeugd en de hoop op een betere wereld na mei vijfenveertig was dit het resultaat:

Wij hadden geen spiegels in huis
En lieten ons zelfbeeld verdwalen in kranten en kroegen.
Wij werden vies volk in het buurtcomité,
Lyriek van Bohemers en vuil van de straat.
Daar kochten wij onze papieren terug van onszelf.
Veel zinnen samen schiepen geen ontroering.

Ik moet zeggen dat deze bundel me zeer heeft verrast.
Ik zag Leonard Nolens op het Gedichtenbal in januari van dit jaar, en hield er de indruk aan over van een wat morsige, vermoeide man die moeizaam uit zijn woorden kwam. Hij klaagde over zijn gezondheid. Zo zie je maar dat je nooit op uiterlijk moet afgaan. Ik had geen idee dat er zo’n machtige dichter huisde in dat broos ogende schrijverslijf.


Leonard Nolens, Bres. Querido, €16,95

(deze recensie verscheen vandaag in Het Parool)

Posted by jaeggi at 02:42 pm

06 november 2007

het kortste gedicht (10)


O.

Erik Jan Harmens

Posted by jaeggi at 01:27 pm

het kortste gedicht (9)

Houd
moed.

Seamus P. Diamant


Commentaar: De voor de hand liggende 'geestige' variant hiervan ('Hout/ moet') is geen gedicht maar een slogan. De toevoeging van een -t- achter houd ('Houdt/ moed') verandert de toon radicaal (van raad naar bevel) en doet volgens de jury (er is geen jury!) afbreuk aan de originele versie.

Posted by jaeggi at 01:15 pm

het kortste gedicht (8)

Korter!
Hier 2 bijdragen van 1 dichter, met de aangename tegenstrijdigheid dat het wel korte gedichten zijn maar dat 2 gedichten langer zijn dan 1. Denk daar maar eens een ochtendje over na.
(Bijdragen aan deze serie nog steeds welkom: korter@jaeggi.nl.)


Zonder titel (1)

Mijn antwoord:
waarschijnlijk


Zonder titel (2)

smeer mij in
je


Maarten Inghels


aantekening van de jury (er is geen jury): het laatste gedicht vinden wij een van de meest geladen erotische teksten van het afgelopen jaar. Jammer dat Jan Wolkers het niet meer mee kan maken.

Posted by jaeggi at 01:09 pm

het kortste gedicht (7)

En een bijdrage van de stadsdichter van Leeuwarden, tevens dichter met de mooiste naam van Nederland, Derwent Christmas (geen pseudoniem).


LIEFDE

Tja!


Posted by jaeggi at 12:54 pm

het kortste gedicht (6)


GEDICHT

hier zat
een gat

Floris de Koning


Posted by jaeggi at 12:52 pm

05 november 2007

het kortste gedicht (4)

kon ik de zon
aan
dan zette ik haar aan

Vera de Kort

Posted by jaeggi at 01:25 pm

het kortste gedicht (3)

Een nieuwe medewerker bij de serie voor het kortste gedicht, helemaal uit de Verenigde Staten, geen titel:

Me:
You.

Muhammad Ali

De originele versie (uit de filmWhen we were kings) vermeldt geen interpunctie; deze is van mij. Over die interpunctie is wel een en ander te zeggen. Dat gebeurt in het afsluitende korte essay van deze serie kortgedichten.
Eerst nog wat andere kandidaten. Mails naar korter@jaeggi.nl.

Posted by jaeggi at 01:22 pm

03 november 2007

optredens

Twee optredens, de komende drie dagen, en van beide keren heb ik eigenlijk nog geen flauw idee wat ik precies ga doen. Maar hier is wat ik weet.
Tijdens de Museumnacht vanavond ga ik het publiek voor in het maken van een Sinterklaasgedicht. Bij mijn aantreden als stadsdichter was me al verteld dat dat een van de belangrijke taken van de stadsdichter was: het verbeteren van het niveau van het gemiddelde Sinterklaasgedicht in de stad. Een nuttig optreden dus, vanaf 19.30 uur op de gewijde grond van het Bijbels Museum aan de Herengracht in Amsterdam.
Zondag zal ik voornamelijk in mijn studeerkamer doorbrengen, oefenend voor de maandagavond met Candy Dulfer en haar band, Mike Boddé, Thomas van Luyn, Monique Bakker, Kasper van Kooten en een mystery guest. Mike speelt piano, Thomas gitaar, Kasper drumt, en Monique doet... iets. Ik zal waarschijnlijk Ode aan mijn muziekleraar brengen, wellicht een gedicht over blauwe piloten, en daarna spelen we waarschijnlijk dit. En iets van de Jackson 5. En van Groove Armada. En van Sly Stone. Waarschijnlijk. Misschien.
(Kaarten, als ze er nog zijn, kun je hier kopen.)
Het wordt dus een onrustig weekend. Maar mijn beste optredens waren altijd als ik van tevoren niet precies wist wat er ging gebeuren (net als mijn grootste mislukkingen, overigens).
Ik hoop jullie te zien, bijbels of profaan, luisterend of dansend, lachend of fronsend. Alles kan. Alles mag.

Posted by jaeggi at 01:18 pm

02 november 2007

Aan tafel jongens!

'Meneer. Eh... meneer? Het diner is in de andere zaal hoor.'
'Nee juffrouw, ik heb hier gereserveerd.'
'Helemaal alleen? Wat ongezellig! Waarom gaat u niet bij de anderen zitten?'
'Omdat ik... Omdat hij... Doet er niet toe waarom! Ik heb mijn eigen beweegredenen. Ik eet hier, in splendid isolation. Brengt u mij de kaart.'
'Nou, u moet het zelf weten. We hebben vanavond een vast menu, met als voorgerecht een bouillon van paddestoelen of een ravioli met pompoen en eekhoorntjesbrood...'
'Wat neemt hij?'
'Wat neemt wie, meneer?'
'Die vlerk met die soepbril en dat rossige haar, in de andere zaal. Wat neemt hij als voorgerecht?'
'Maar meneer, hoe weet ik dat nou? Dat is een andere wijk, die loopt mijn collega.'
'Informeert u dan bij uw collega wat hij bestelt! Ik zal niet rusten voor ik weet wat hij eet!'
'Meneer, bedaart u toch een beetje. De mensen in de andere zaal hebben er last van als u zo buldert. Kijk, de burgemeester zit al naar ons te kijken. Maar ik loop even naar mijn collega, een momentje.'
(-)
'Meneer Groenberg neemt de bouillon, zegt mijn collega.'
'Grunberg. Hij heet Grunberg. Goed, dan neem ik de pompoen-, eh...'
'De ravioli.'
'Een dubbele portie.'
'Uitstekend.'
'Met extra kaas.'
'Zoals u wilt.'
'En slagroom.'
'Meneer?'
'Slagroom! Bent u doof? Ik wil slagroom bij mijn ravioli! En ik wil dat u ermee langs zijn tafel loopt zodat hij het ziet! Dat ik extra slagroom krijg!'
'Meneer, ik...'
'Zwijg! Wat is het hoofdgerecht?'
'Nootjes van wild zwijn in een jus van knolselderij. Of een mootje tarbot, met een hollandaisesaus. U kunt ook kiezen voor de vegetarische...'
'Ik wil datgene wat niet koosjer is.'
'Meneer?'
'Koosjer? Bent u volledig van elke cultuur en finesse gespeend? Hij is joods, mevrouw. Zegt u dat wat? Spijswetten? De Thora? Welnu, die reutelende gierspuiter daar, hoewel zelf een varken, zal ongetwijfeld kiezen voor het koosjere menu. Dus ik wil het varken.'
'Het wild zwijn.'
'Noem het hoe u wilt.'
'Een prima keuze, meneer, als ik het zo mag zeggen.'
'Een driedubbele portie. Met extra kaas. En jus. En ganzenlever on top! En ik wil dat u met de schotel driemaal voorbij het varkentje aan tafel 1 loopt, en daarbij duidelijk en verstaanbaar roept: bestelling voor meneer Van der Heijden! En hoepelt u nu op, u staat in mijn zicht. Ach. Wie komt er nu weer naast hem zitten. Is dat Cerfontaine? O, wat hebben ze het gezellig. O, wat moeten ze lachen. O, wat hebben ze het leuk. Hahahaha. Hahahaha. Hahahahaha!'



Posted by jaeggi at 08:55 am