« dienstmededeling | Main | tom hodgkinson, luie gast op de Nacht »

27 juni 2007

Nacht van de vrijheid

A.s zaterdag in de Stadsschouwburg Amsterdam: de Nacht van de Vrijheid. Kijk even naar die stoet van artiesten en vraag u af of u uw zaterdagavond elders zinvoller, leuker of spannender zou kunnen besteden.
Ik denk het niet.
En anders hierbij nog een reden om te gaan:

‘In deze bloeiende staat en voortreffelijke stad immers leven alle mogelijke mensen van iedere natie en geloofsrichting met de grootste eendracht samena; als ze iemand hun goed willen toevertrouwen, zorgen ze slechts gewaar te worden of hij rijk is of arm en of hij te goeder trouw of met bedrog zaken pleegt te doen; godsdienst of geloof kunnen hun verder niets schelen, omdat die voor de rechter bij zijn toewijzing of afwijzing in een rechtsgeding niets helpen. En geen enkel geloof is zo gehaat, dat zijn aanhangers niet onder de bescherming staan van de magistraten, mits ze niemand schade berokkenen, een ieder het zijne geven en eerzaam leven.’
Zo schreef Spinoza over Amsterdam, de stad die ook wel Eleutheropolis werd genoemd: de stad van de vrijheid en de vrije gedachte. Spinoza kon in deze stad zijn gedachten letterlijk de vrije loop laten, een vrijheid die in geen enkele andere stad aanwezig was, vier eeuwen geleden.
Er is sindsdien het een en ander veranderd - maar de legende van Amsterdam als stad van vrijheid en de vrije gedachte leeft nog altijd voort. Misschien nog meer buiten Amsterdam dan in de stad zelf, waar de bewoners soms ongehoord heethoofdig, cynisch, onbeschoft en harteloos met elkaar omgaan.
En toch: in Amsterdam kunnen nog altijd gedachten de vrije loop worden gelaten. Het zijn andere, misschien radicalere gedachten dan in Spinoza’s tijd, meningen en gebruiken die soms lijnrecht tegen elkaar in gaan. Maar nog altijd leven hier ‘alle mogelijke mensen van iedere natie en geloofsrichting samen’. Nog altijd zijn de meeste Amsterdammers bereid de prijs van de verdraagzaamheid te betalen voor de vrijheid – ook al gaat dat soms gepaard met een stevige vloek of een opgestoken vinger.
Zelf kijk ik altijd naar die opgestoken vinger zoals Spinoza gedaan zou hebben: geen idee wat het betekent.

jaeggi om 27 juni 2007 08:58