« geen titel (avond) | Main | het sprookje van de schrijver »

30 december 2004

het was me het jaartje wel mensen

Voor de ware liefhebber is er genoeg te kiezen: in de Rijswijkse Schouwburg staat Seth Gaaikema met zijn Oudejaarsconference 2004, Tim van der Sluijs brengt - ook alweer voor het twaalfde jaar - zijn oudejaarsconference in kleine en middelgrote zalen; Sjaak Bral luidt het jaar uit in Den Haag, en in café Bolle (Tilburg) wordt de oudejaarsconference verzorgd door Tom Sligting & Harry Glotzbach. Ook de bewoners van Goor (Tw.) hebben niet te klagen, want ‘in theater de Reggehof razen Bert Eeftink, Paul Schabbink en Rob Vorkink in sneltreinvaart langs de belangrijkste Goorse nieuwsfeiten en bijzonderheden van 2004. Het scheidingsvirus dat door Goor waart, de komst van de HEMA, de asbestproblemen, politiek gestuntel... het komt allemaal aan de orde.’
Maar dat neemt allemaal niet weg dat vanavond om een uur of negen, als vader het derde biertendervaatje in de tap tilt, moeder zich zit af te vragen of die chocola-op-rode-wijn-vlekken ooit nog uit grootmoeders tafelkleed zullen gaan, en de peuters onder tafel op uit de boom gevallen kerstballen zitten te kauwen, dat er dan een groot gat gaapt. Misschien dat sommige mensen gewoontegetrouw de tv aanzetten, maar dan vallen ze in de Oudejaarsconference van Lebbis en Jansen bij de VARA, die dit jaar beloven: ‘Geen harde grappen, geen beledigingen, geen geschreeuw door elkaar, en zeker geen verwijzingen naar al die vreselijke gebeurtenissen van 2004.’
Kortom: er is dit jaar geen oudejaarsconference.
In 1983 duelleerden Wim Kan en Freek de Jonge met hun oudejaarsconferences op twee netten. Een jaar daarna waren het De Jonge en Seth Gaaikema. In ’88 kwam daar nog eens (in het theater) de eerste oudejaarsconference van Lebbis en Jansen bij, en in 1989 waren er achtereenvolgens Seth Gaaikema (op 30 december), Theo en Thea (Arjan Ederveen imiteerde Wim Kan) en Youp van 't Hek met zijn eerste oudejaarsconference.
Zo rijk hebben we het sindsdien niet meer gehad, maar in de afgelopen jaren was er altijd minstens Freek of Youp, en sinds 2000 een gedeelde oudejaarsavond van Lebbis & Jansen en Freek. Maar het jaar 2004 zal de geschiedenis ingaan als het jaar dat niet met een oudejaarsconference werd afgesloten. Want zelfs als Lebbis & Jansen vanavond toch de confrontatie met afgelopen jaar aangaan, dan zullen ze die confrontatie reddeloos verliezen. Als conferencier sta je machteloos als je onderwerpen je van tevoren alle wapens uit handen hebben geslagen.
Probeer als professioneel grappenmaker maar eens iets absurders te bedenken dan de kreunende gasten van Patty Brard met een klismaspuit in hun kont. Ik geef het je te doen. Bedenk maar eens een typering van Nederland die veelzeggender is dan een Arena vol hysterisch huilende André Hazes-fans, of de Tokkies in hun triomfantelijke polonaise langs Nederlandse discotheken. Zelfs over de dood van Theo van Gogh zijn geen cynische grappen meer te maken: die heeft Minister Donner allemaal al gemaakt met het weer in het leven roepen van zijn grootvaders godslasteringsartikel. Het tv-beeld van bovenmeester Donner die op zijn jaren 50-rijwiel stapt is sterker dan alle grappen die je erover kunt maken.
Nooit was een oudejaarsconference meer nodig dan dit jaar, en juist dit jaar is er geen. Of het nu de preek van Freek, het geroep van Youp of het gerebbel is van Jansen & Lebbis: het jaar moet uitgeleid worden met een geestelijk klisma, anders is het niet voorbij. Er móet iets gezegd worden over minister Rita Verdonk, over imams en shariah: maar wat kun je beweren over de botsing tussen twee werelden als iedereen die Teutoonse minister in haar onverzettelijke mantelpak tegenover die bedremmelde imam in zijn jurk nog vers op zijn netvlies heeft?
Er móet iets gezegd worden over de verkiezing van de grootste Nederlander, waarbij Pim Fortuyn Willem Drees, Erasmus en de Vader des Vaderlands zijn hielen liet zien. Op zich is dat wel de soort humor waar wij Nederlanders van houden: een combinatie van leedvermaak en net-goed als de favorieten het afleggen tegen de underdog. Maar hoe moet je lachen als die uitslag een paar uur later herroepen word, of toch niet helemaal, want de KRO wilde het eigenlijk niet toegeven, dus wie is het nou uiteindelijk geworden?
Er móeten mensen belachelijk gemaakt worden: mensen als Mat Herben, Dick Advocaat, Jomanda, Estelle Cruyff, en de ‘Vrienden van Ayaan’, Leon de Winter en Afshin Ellian. Maar Mat Herben zette zelf een feestneus op in de Tweede Kamer. Dick Advocaat brak tijdens een persconferentie op tv in tranen uit omdat hij dacht dat hij op Schiphol zou worden opgewacht door het officiële stenigingscomité van de KNVB. Jomanda zei dat cremeren pijn doet. Estelle Cruyff was heel blij met haar uitverkiezing tot grootste winkeljunk van de PC Hooft. Beroepsparanoïden Leon De Winter en Afshin Ellian riepen van NRC tot Nova dat hun grote vriendin Ayaan tegen haar wil gevangen gehouden werd, zo hard dat ze het stemmetje van hun grote vriendin op de achtergrond niet hoorden, een stemmetje dat piepte dat ze niet gevangen gehouden werd maar rustig aan een nieuwe film werkte.
En mocht het daarmee nog niet duidelijk zijn: roep bij uzelf even het beeld op van Rob Oudkerk, onderuitgezakt achter de gemeente-computer, surfend naar www.busstopwhores.com. Kun je zo iemand nog belachelijk maken? Nee, want dat heeft hij zelf al onovertroffen gedaan. Mat Herben, Jomanda, Estelle Cruyff, Henny Huisman, Brard, Ellian, De Winter, Oudkerk: ze zijn allemaal hun eigen karikatuur geworden, en hoe kom je daar als conferencier nog overheen?
En zelfs als je dat lukt stuit je aan het eind van je oudejaarsconference uiteindelijk op de man die al je voorgaande werk teniet doet, zoals je in een computergame uiteindelijk stuit op de onverslaanbare End Boss: Balkenende.
Niets heeft vat op hem, al je wapens zijn machteloos. Woorden raken hem niet. Spot en hoon glijden af langs zijn vergevingsgezinde pantser. Schelden op Balkenende is als snijden in water. Toch móet er iets gezegd worden over Balkenende, bijvoorbeeld over het gedicht dat hij naar het front zond. Er moet iets gezegd worden over de man die de Nederlandse soldaten, terwijl buiten de kogels floten, een gerijmeld hart uit de jaren ’50 onder de riem stak: Door een woestijn van eeuwen/ vol boosheid en gevit/ Rijden de drie kamelen,/ waarop elk een koning zit./ Nu zal het wel gauw gaan sneeuwen,/ en dan wordt de wereld wit. Je kunt geen karikatuur tekenen van iemand die al een karikatuur is.
Het jaar 2004 kent geen afsluiting omdat alle geesten van het afgelopen jaar er volgend jaar ook nog zullen zijn: het rariteitenkabinet Jan Mulder, Rob Oudkerk en Bart Chabot zal in 2005 ook weer opgevoerd worden bij Barend & Van Dorp. Rita Verdonk zal een wetsvoorstel indienen dat het handenschudden met vrouwen verplicht stelt voor elke Nederlander. En Jan Peter Balkenende zal ook in 2005 regelmatig zijn medeleven betuigen met de nabestaanden zoals Jan Klaassen de waterstanden opleest.
Laten wij bidden om een oudejaarsconferencier die daar voorgoed een einde aan maakt.

jaeggi om 30 december 2004 22:29

je overtreft jezelf, 352 by the way

Posted by: a at 30 december 2004 22:44

een voortreffelijk filter voor de 'dingen' die we, tot ons genoegen, hebben gemist.h

Posted by: hanne at 31 december 2004 00:05

Ik zie.... een carrièresprong voor...... Adriaan! Klein Dilemma: De Kleine Komedie of Het Dolle Paard (dan in Tilburg)?
en een fijn begin gewenst

Posted by: Willum at 31 december 2004 20:15

Post a comment




Remember Me?